Ağ Evin fevralın 19-da “Sülh Şurası” çərçivəsində ilk liderlər görüşünü təşkil etməyə hazırlaşması Yaxın Şərq gündəmində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Rəsmi olaraq Qəzzanın yenidən qurulması üçün maliyyə vəsaitlərinin cəlb edilməsinə yönəlmiş ianə toplama konfransı xarakteri daşıyan bu görüş əslində, daha geniş siyasi və geostrateji məqsədlərlə yüklənmiş təşəbbüsdür.
Qəzza uzun illərdir davam edən münaqişə, blokada və hərbi əməliyyatlar nəticəsində faktiki olaraq humanitar fəlakət zonasına çevrilib. İnfrastrukturun dağılması, səhiyyə və təhsil sisteminin iflic vəziyyətə düşməsi beynəlxalq ictimaiyyəti daha aktiv mövqe tutmağa məcbur edir. “Sülh Şurası” görüşü bu kontekstdə Qəzzanın yalnız humanitar deyil, institusional şəkildə bərpasını hədəfləyən ilk koordinasiyalı cəhd kimi təqdim olunur. Ağ Evin bu prosesə ev sahibliyi etməsi isə ABŞ-ın Yaxın Şərqdə rolunu yenidən formalaşdırmaq niyyətindən xəbər verir. Vaşinqton ənənəvi olaraq İsrail-Fələstin məsələsində əsas oyunçu olsa da, son illər regional nüfuzunun zəiflədiyi barədə fikirlər güclənmişdi. “Sülh Şurası” təşəbbüsü ABŞ-ın sadəcə vasitəçi deyil, post-münaqişə dövrünün siyasi və maliyyə memarı roluna iddiasını göstərir.
Toplanacaq vəsaitlərin həcmi qədər onların idarə olunma mexanizmi də əsas müzakirə mövzusu olacaq. Qəzzanın yenidən qurulması üçün milyardlarla dollar tələb olunduğu bildirilir. Lakin donor ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar vəsaitlərin kim tərəfindən, hansı nəzarət mexanizmləri ilə xərclənəcəyi məsələsində həssas mövqe tutur. Bu da “Sülh Şurası”nın təkcə maliyyə platforması deyil, eyni zamanda siyasi legitimlik aləti olacağını göstərir.
Görüşdə iştirak edəcək liderlərin tərkibi təşəbbüsün real təsir gücünü müəyyən edəcək əsas amillərdəndir. Ərəb ölkələri, Avropa İttifaqı, BMT strukturları və maliyyə institutlarının prosesdə nə dərəcədə aktiv olacağı Qəzzanın gələcək statusuna birbaşa təsir göstərəcək. Eyni zamanda, İsrailin təhlükəsizlik narahatlıqları və Fələstin daxilində siyasi parçalanma bu prosesin qarşısında duran əsas risk faktorlarıdır. Bir sözlə, “Sülh Şurası” təşəbbüsü kağız üzərində humanitar və sülhpərvər məqsədlər daşısa da, onun real nəticələri siyasi iradə və davamlılıqdan asılı olacaq. Əgər bu görüş sadəcə ianə toplama kampaniyası ilə məhdudlaşarsa, uzunmüddətli təsiri zəif olacaq. Lakin proses institusional idarəetmə, təhlükəsizlik zəmanətləri və regional konsensusla müşayiət olunarsa, Qəzza üçün yeni bir siyasi və sosial reallığın əsasını qoya bilər. Bu baxımdan fevralın 19-da keçiriləcək görüş yalnız Qəzzanın yenidən qurulması deyil, Yaxın Şərqdə gələcək güc balansının necə formalaşacağının da göstəricisi olacaq.
MTM Analitik Qrup