Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) vasitəsilə Azərbaycan qazına Avropada sifarişlərin artması ölkənin enerji strategiyasının və uzunmüddətli iqtisadi siyasətinin uğurlu nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Yanvarın 5-dən 12-dək Yunanıstanın Kipoi çıxış nöqtəsindən 363 milyon 848 min 997 kVt/saat həcmində sifarişin qeydə alınması təkcə qısa müddətli ticarət göstəricisi deyil, eyni zamanda, Avropa bazarında Azərbaycan qazına artan etimadın və tələbatın göstəricisidir.
İlk növbədə, bu artım Azərbaycanın iqtisadi faydaları baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qaz ixracının həcminin yüksəlməsi birbaşa olaraq dövlət gəlirlərinin artmasına, valyuta axınının güclənməsinə və enerji sektorunun ölkə iqtisadiyyatında aparıcı rolunun möhkəmlənməsinə səbəb olur. Enerji ixracından əldə olunan gəlirlər büdcə imkanlarını genişləndirir, sosial layihələrin, infrastrukturun və qeyri-neft sektorunun inkişafına əlavə resurslar yaradır. Bu baxımdan TAP üzrə sifarişlərin artması Azərbaycanın iqtisadi dayanıqlığını gücləndirən mühüm amildir.
İkinci mühüm məqam iqtisadi dividendlərlə bağlıdır. Azərbaycan təkcə xammal ixrac edən ölkə kimi deyil, eyni zamanda, beynəlxalq enerji layihələrinin təşəbbüskarı və etibarlı tərəfdaşı kimi çıxış edir. TAP Cənub Qaz Dəhlizinin əsas seqmentlərindən biri olaraq Azərbaycana uzunmüddətli və sabit gəlir gətirən strateji layihədir. Avropanın enerji təhlükəsizliyində Azərbaycan qazının rolu artdıqca, ölkə bu layihələrdən həm maliyyə, həm də siyasi-iqtisadi dividendlər əldə edir.
Bununla yanaşı, Azərbaycan regionda mühüm enerji qovşağına çevrilməkdədir. Xəzər hövzəsində hasil olunan qazın Gürcüstan, Türkiyə və Avropa bazarlarına çatdırılması ölkəni Şərqlə Qərb arasında strateji enerji körpüsü mövqeyinə yüksəldir. TAP vasitəsilə Avropaya qaz nəqlinin artması bu mövqeyi daha da möhkəmləndirir. Enerji qovşağı statusu isə təkcə tranzit gəlirləri gətirmir, həm də regional əməkdaşlıq, yeni investisiyalar və əlavə layihələr üçün imkanlar yaradır.
Nəhayət, bu proses Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasına ciddi töhfə verir. Enerji resurslarını vaxtında, sabit və etibarlı şəkildə bazarlara çıxaran ölkə kimi tanınmaq Azərbaycanın siyasi çəkisini artırır. Avropa İttifaqı ilə enerji sahəsində əməkdaşlığın dərinləşməsi ölkənin beynəlxalq mövqelərini gücləndirir, onu regional və qlobal enerji təhlükəsizliyində vacib aktora çevirir. Bu nüfuz artımı gələcəkdə digər sahələrdə, yəni ticarət, nəqliyyat, investisiya və diplomatik münasibətlərdə də müsbət təsir göstərir.
Beləliklə, TAP üzrə sifariş həcmlərinin artması təkcə qaz ixracının statistik göstəricisi deyil, Azərbaycanın iqtisadi faydalarının genişlənməsi, uzunmüddətli iqtisadi dividendlər əldə etməsi, regionda enerji qovşağı kimi mövqeyinin möhkəmlənməsi və beynəlxalq nüfuzunun artması baxımından strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu tendensiya göstərir ki, Azərbaycan enerji siyasətini uğurla davam etdirir və Avropanın enerji xəritəsində rolunu getdikcə gücləndirir.
MTM Analitik Qrup