Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin çıxışında son beş il ərzində Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda dövlət vəsaiti hesabına 40-a yaxın kiçik su elektrik stansiyasının inşa edildiyini vurğulaması Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərə yanaşmasının mahiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur. Bu yanaşma yalnız infrastrukturun bərpasını deyil, eyni zamanda, həmin bölgələrdə uzunmüddətli, dayanıqlı və təhlükəsiz həyatın qurulmasını hədəfləyən strateji dövlət siyasətinin tərkib hissəsidir. Uzun illər işğal altında qalmış Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda enerji sisteminin demək olar ki, tamamilə dağıdılması bu sahəni bərpa prosesində prioritet istiqamətlərdən birinə çevirmişdi. Dövlətin əsas məqsədi azad edilmiş ərazilərin Azərbaycanın vahid enerji sisteminə inteqrasiyası, hazırda yerləşən və gələcəkdə köçəcək əhalinin fasiləsiz və etibarlı enerji ilə təmin olunmasıdır.
Son beş il ərzində inşa edilən 40-a yaxın kiçik su elektrik stansiyası bu məqsədə xidmət edən konkret və ölçülə bilən nəticədir. Bu stansiyalar dövlətin birbaşa maliyyə dəstəyi ilə reallaşdırılıb və onların yaradılması Azərbaycanın güclü, planlı və mərkəzləşdirilmiş dövlət idarəçiliyinə malik olduğunu göstərir. Kiçik su elektrik stansiyalarının seçilməsi təsadüfi deyil. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur dağlıq relyefi və zəngin su ehtiyatları ilə hidroenerji üçün böyük potensiala malikdir. Bu potensialdan istifadə etməklə dövlət həm ekoloji baxımdan təmiz enerji istehsalını təmin edir, həm də bölgədə enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirir. Rəsmi məlumatlara əsasən, hazırda fəaliyyətə başlayan və inşası tamamlanan bu stansiyalar bölgənin daxili tələbatını əhəmiyyətli dərəcədə ödəyir, artıq qalan enerji isə ölkənin ümumi enerji sisteminə ötürülür.
Enerji infrastrukturu azad edilmiş ərazilərdə həyatın bərpası üçün əsas şərtlərdən biridir. Elektrik enerjisi olmadan nə yaşayış məntəqələrinin salınması, nə sənaye və kənd təsərrüfatının inkişafı, nə də sosial obyektlərin normal fəaliyyəti mümkündür. Məhz bu baxımdan Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda kiçik su elektrik stansiyalarının tikintisi dövlətin həmin ərazilərə həssas və məsuliyyətli yanaşmasının göstəricisi kimi çıxış edir. Bu layihələr təkcə enerji istehsalı ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda, yeni iş yerlərinin yaradılmasına, yerli əhalinin məşğulluğunun təmin olunmasına və regionun iqtisadi canlanmasına xidmət edir. İnşa və istismar mərhələlərində yerli sakinlərin prosesə cəlb edilməsi sosial sabitliyin möhkəmlənməsinə də müsbət təsir göstərir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda istehsal olunan enerji Azərbaycanın ümumi enerji strategiyasında da mühüm yer tutur. Dövlət bu regionları “yaşıl enerji zonası”na çevirməyi qarşısına məqsəd qoyub və kiçik su elektrik stansiyaları bu strategiyanın əsas sütunlarından biridir. Hidroenerji ilə yanaşı, günəş və külək enerjisi potensialının da reallaşdırılması planlaşdırılır ki, bu da gələcəkdə bölgənin enerji balansını daha da gücləndirəcək. Beləliklə, Azərbaycan həm daxili enerji tələbatını daha səmərəli şəkildə ödəyir, həm də ənənəvi enerji mənbələrindən asılılığı azaldaraq ekoloji öhdəliklərinə sadiqliyini nümayiş etdirir.
Nəticə olaraq, son beş il ərzində 40-a yaxın kiçik su elektrik stansiyasının inşası təsadüfi layihələr toplusu deyil, məqsədyönlü və sistemli dövlət siyasətinin nəticəsidir. Bu siyasət azad edilmiş ərazilərin bərpasını yalnız fiziki infrastrukturla məhdudlaşdırmır, eyni zamanda həmin torpaqlarda davamlı iqtisadi fəaliyyətin, təhlükəsiz yaşayışın və sosial rifahın təmin olunmasını hədəfləyir. Qarabağ və ətraf regionların istehsal etdiyi enerji bu gün artıq təkcə yerli əhəmiyyət daşımır, ümumilikdə Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyinə və iqtisadi gücünə töhfə verir. Nəticə etibarilə, dövlət vəsaiti hesabına həyata keçirilən bu layihələr Azərbaycanın güclü dövlət olaraq azad edilmiş ərazilərə sahib çıxmasının, orada müasir və dayanıqlı həyat qurmaq əzminin real və ölçülə bilən göstəricisidir.
MTM Analitik Qrup